انواع تهدیدها:
به اجمال درباره برخی از تهدیدهاتوضیحاتی ، ارایه می کنیم بدیهی است به دلیل ماهیت نقش رسانه ها تاکید ما بیشتر بر تهدیدهای فرهنگی و اجتماعی می باشد.
1.تهدیدهای اجتماعی
نخست نمونه هایی ار تهدیدهای اجتماعی را مطرح می کنیم.شدت این تهدیدها را می توان با شاخص هایی اندازه گیری کرد.این شاخص ها می توانند شدت تهدیدها را از نظر کمی و کیفی اندازه گیری کنند.
11ارتشاء:
ارتشاء در پارهای از موارد به صورت یک فرهنگ در می آیند
و در این صورت مبارزه با آن دشوار و پیچیده است زیرا قبح این کار از میان می رود و دهنده و گیرنده آن احساس گناه نمی کنند.به عنوان مثال رشوه را به عنوان هدیه تلقی می کنند یا می گویند.
در شرایطی که ما حقی را ضایع نکنیم بلکه کار متقاضی را سریعتر و دقیق تر انجام دهیم و متقاضی با میل و رغبت خود هدیه ای به ما بدهد گرفتن این هدیه چه اشکالی دارد؟در این استدلال از تخریبی که رشوه خواری در نظام اداری به وجود می آورد غفلت می شود.رشوه خواری طبقات مستضعف را به تدریج از حقوق قانونی خود محروم می سازد زیرا آنها هرگز نمی توانند پا به پای اغنیاء از کارگذاران دلجویی کنند تا حق قانونی خود را از آنان بگیرند.
در شرایطی که رشوه خواری به صورت فرهنگ در آمده است راه مبارزه با آن ترکیبی از مراقبتهای قانونی و اقدامات فرهنگی است که مسئولیت اولی برعهده دستگاههای کنترلی و مسئولیت دومی بر عهده رسانه های دومی است.
عواملی را که باعث افزایش این پدیده ی شوم میشوند میتوان به شرح زیر برشمرد:
الف:هنگامی که قبح توصیه دان و توصیه گرفتن به وی ه از سوی مدیران از بین برود کسانی که نمی توانند از طریق توصیه مسائل خود را حل کنند روی به راههای دیگر می آورند.
ب:کمبود سیستم های نظارتی و یا در صورت وجود ضعف آنها و کمبود و ضعف روشهای ارتقاء وانتصاب روشمند و قانونمند مدیران زمینه ی پیدایش سیستم های غیر رسمی در درون سیستم های رسمی را فراهم می آورد و از جمله مضار سیستم های غیر رسمی پیدایش زمینه مناسب برای مفاسد اداری است.
ج:در شرایطی که سطح حقوق ها نازل باشد و رشد حقوق ها به پای رشد تورم نرسد زمینه ی مناسبی برای ارتشاء فراهم می آید.
د:عامل دیگر در زمینه ی ارتشاء تغییرات مهم در آیین نامه ها رویه ها و مسئولیت هاست که در مجموع فرآیند پاسخگویی را در نظام اداری تضعیف می کند.
ه:مسئله دیگر فرهنگ یا سنت قانون گریزی و حتی قانون ستیزی در جوامع در حال توسعه است.از طرف دیگر به نظر می رسد هنوز حرمت قانون به عنوان یک میثاق اجتماعی که عدم رعایت آن مستلزم حق الناس است برای بعضی از افراد متدین تبیین شرعی نشده است و برخی از افرادی که فاقد مبانی اعتقادی نیرومندی هستند رشوه خواری را کاری زشت نمی پندارند بلکه آن را نوعی زرنگی و حتی کاردانی می شمارند.
رسانه ها نیز در زمینه ی مبارزه با ارتشاء می توانند عملکرد درخشانی داشته باشند به شرط آنکه اگر چیزی در این زمینه می گویند و می نویسند بسیار کلی یا سطحی و در نتیجه کم تآثیر نباشد. یکی از دلایل ضعف رسانه ها عدم وجود نگرش سیستمی در کارگذاران آنهاست رسانه ها در کشورهای در حال توسعه هنوز نتوانستند جایگاه دقیق خود را در سیستم عمومی کشور به عنوان پسخورند بشناسند و دریابند.
رسانه ها گاهی با نشان دادن موارد نا هنجاریهای اجتماعی و فساد اداری به صورت طنز ،عملاً زمینه روانی گسترش مفاسد اجتماعی و اداری را فراهم می آورند.
و : نا کار آمدی نظام اداری ،یکی از عوامل موثر در این ارتباط است ،زیرا هنگامی که اقدام از راه های قانونی ،نتیجه بخش نباشد ، ارباب رجوع به راه های دیگر روی می آورند.
1-2-اعتیاد:
تهدید های اجتماعی دیگر ،اعتیاد است. درباره مضرات اعتیاد ، سخن بسیار گفته شده است و نیاز به ذکر آنها در اینجا نیست. به نظر می رسد ، عوامل تقویت کننده این تهدید ، در شرایط کنونی ، عبارت اند از:
الف: کشت خشخاش و سیاست های بین المللی که موجب تداوم کشت این گیاه در برخی از نقاط ، نظیر افغانستان ، میشود.
ب : ضعف در کنترل مرز ها.
ج : احتمالاً، ناکارایی روش های کنونی مبارزه با مواد مخدر یا محدودیت های دستگاه های ذیربط در کشف و انهدام شبکه های قاچاق مواد مخدر.
باید خاطر نشان کرد آمار کشف و انهدام شبکه های قاچاق مواد مخدر ، هر چقدر هم که عریض و طویل باشند ، به تنهایی نمی توانند امیدوار کننده باشند زیرا این امار و ارقام تنها نشان دهنده حجم قاچاق مواد مخدرند نه میزان موفقیت در انهدام سامانه های توزیع مواد مخدرند. اگر چنانچه دفعات معدودی چنین کشفیاتی صورت بگیرد و پس از آن ، مسئله قاچاق مواد مخدر حل شود یا تخفیف یابد، می توان گفت کار مبارزه با قاچاق با موفقیت صورت گرفته است و شبکه های مواد مخدر حل شود یا تخفیف یابد ، می توان کار با مبارزه با قاچاق با موفقیت صورت گرفته است و شبکه های مواد مخدر نابئد یا تضعیف شده اند ولی اگر همه ساله آمار عریضی و طویلی از کشفیات مواد مخدر ارایه شود و در عین حال ، مسئله قاچاق مواد مخدر با همان قوت یا با شدت بیشتری ادامه یابد یعنی تجارت مواد مخدر ، با قوت همچنان وجود دارد و خطر برای قاچاقچیان به قدری کم است که آنها به کار خود مشغول اند و آنچه کشف می شود ،درصد ناچیزی است از آنچه توزیع میشود . به همین دلیل ، اگر این آمار و ارقام به درستی، تجزیه و تحلیل شوند ، به جای آنکه امید بخش باشند ، نگران کننده و خواهند بود. از طرف دیگر ، این انگاره که ((کشور، راه گذر است نه بازار مصرف ، سبب دست کم گرفتن خطر اعتیاد می شود .
1-3- بیکاری :
بیکاری وقتی به میزان بالایی برسد ، می تواند با اختلالی که در سایر امور اجتماعی پدید می َآورد به صورت یک تهدید در آید . از جمله عوامل تشدید کننده بیکاری می توان به عوامل زیر اشاره کرد .
الف : کاهش تولید :
عدم پیگیری سیاست های مناسب و مداوم ، در زمینه واردات و صادرات عدم پشتیبانی همه جانبه از تولیدات داخلی و اشتیاق مصرف کننده به تولیدات خارجی بدون توجه به نتیجه مصرف تولیدات خارجی و اثر آن بر اقتصاد داخلی سیاست های اقتصادی شرکت های خارجی برای جلوگیری از پیدایش چرخه های تولید ملی در کشور های جهان سوم و ارائه راهبردهای اقتصادی در قالب گزارش های گوناگون در جهت توجیه سیاست های به اصطلاح باز اقتصادی به نفع تولید کنندگانی که در مقیاس جهانی تولید می کنند ، از جمله عوامل موثر در کاهش تولید در کشور های در حال توسعه به ویژه کشور های تک محصولی و در نتیجه کاهش سطح اشتغال در بخش تولید است .
ب- افزایش جمعیت :
بهبود سطح بهداشت و درمان عمومی در کنار آموزه های استراتژیک اسلام در زمینه سلامت و توسعه جمعیت باعث رشد جمعیت به ویژه در کشورهای اسلامی می شود به طوریکه هانتیگون از آن بعنوان یک تهدید و یک عامل ناپایداری یاد می کند ولی وقتی رشد جمعیت متناسب با فرصت های شغلی افزایش نیافته و برای جمعیت اضافی فرصت کار به وجود نیامده باشد رشد جمعیت واقعاً به صورت یک تهدید در می آید . بنابراین یکی از بحران های کشورهای جهان سوم به ویژه کشور های اسلامی بحران کار است .
ج-بحران آب :
خشک سالی پی در پی و کاهش نزولات آسمانی سبب تخلیه روستاهای و مهاجرتهای وسیع به شهرها به ویژه شهرهای بزرگ می شود اگر چه فرایند مهاجرت به شهرها به صورت یک پدیده بزرگ اجتماعی عملا با سیاست های نظیر اصلاحات ارضی و تقسیم اراضی کشاورزی به قطعات کوچک که امکان سرمایه گذاری بزرگ و مکانیزاسیون درآنها از بین می رود نیز آغاز میگردد .
د: توسعه نا هماهنگ روستاها :
دادن آب آشامیدنی ، برق ، راه ، حمام و ... به روستاها در شرایطی که طرح جامع روستاها اجرا نشود و معیارهای مناسب زندگی و فرصت های شغلی مناسب در روستاها به وجود نیاید به فرآیند مهاجرت سرعت می بخشد نه آنکه آن را کند نماید ، زیرا برق یعنی دیدن سطح رفاه شهری به وسیله تلویزیون و راه یعنی دسترسی آسان تر به شهر و این همه به معنی توسعه زمینه های مهاجرت از روستاها به شهرهاست و این اتفاقی است که علی رغم میل و خواست برنامه ریزان روستایی رخ می دهد .
1-4 – بیسوادی :
از جمله دستاوردهای درخشان انقلاب اسلامی مبارزه جدی با بیسوادی بود به گونه ای که امروز قاطبه مردم ایران از نعمت خواندن و نوشتن برخوردارند . از این روی امروز بیسوادی به صورت یک تهدید اجتماعی برای ایران تلقی نمی شود ، بلکه برعکس ، سواد آموزی مردم ، یک فرصت بزرگ محسوب میگردد .
1-5- اختلافات طبقاتی :
یکی دیگر از دستاوردهای انقلاب اسلامی بعنوان یک انقلاب اصیل مردمی ، کاهش فاصله طبقات اجتماعی بود . اختلافات طبقاتی اصولا به منزله یک تهدید اجتماعی تلقی می شود . در غرب این شکاف به وسیله پمپاژ منابع اولیه ارزان قیمت از جنوب به شمال تا حدی پر می شود ولی در کشورهای جهان سوم عملاً امکان اتخاذ چنین سیاستی وجود ندارد . فاصله طبقاتی می تواند سبب از خود بیگانگی سیاسی طبقات فرودست شود و از این رو یک تهدید به شمار آید .
1-6- تعارض های قومی :
تعارض های قومی سبب واگرایی نیروهای ملی و کاهش توان و قدرت کشورها می شود .
1-7- فحشاء :
فقر و اعتیاد از جمله عوامل زمینه ساز برای سایر مفاسد نظیر فحشاء هستند . به این عوامل باید عوامل دیگری نظیر شبکه های توزیع کالاهای فرهنگی غیر مجاز و ... را اضافه نمود .
2-تهدید های اقتصادی :
به نظر می رسد سه عامل موجب پیشرفت و رونق اقتصادی کشور های نظیر ژاپن و آلمان شده است . این عوامل عبارت اند از : سرمایه گذار آرمان گرا ، مصرف کننده آرمان گرا و بالاخره سیاست های اقتصادی آرمان گرایانه ولی در جهان سوم معمولاً با فقر این عوامل روبرو هستیم .
2-1- نبود بازار آرمان گرا :
منظور از بازار مجموعه عوامل اقتصادی در عرصه تولید و توزیع و مصرف است در ژاپن اندیشه های فعال در این عرصه ها شدیداً آرمان گرا بوده اند و آرمان آنها افزایش سطح رفاه مردم ژاپن و اعاده حیثیت کشور ژاپن بود که در طول جنگ جهانی دوم به شدت آسیب دیده بود . در بازار آرمان گرای ژاپن ، سرمایه داران سرمایه خود را وقف توسعه اقتصادی ژاپن نمودند نه آنکه ژاپن را قربانی منافع شخصی خود کنند و همین آرمان مشترک سرمایه گذار مصرف کننده و کارگر ژاپنی را به هم پیوند زده اس و همه دیوارهای جدایی را از میان آنها برداشته است .
2-2- نبود مصرف کننده آرمان گرا :
مصرف کننده ژاپنی شدیداً آرمان گرا بوده و هنوز هم هست . آرمان مصرف کننده ژاپنی حمایت از تولیدات داخلی است . گفته می شود در ابتدای دوران صنعتی شدن ژاپن امپراطور ژاپن از مصرف شیشه خارجی برای کاخ خود خودداری کرد تا تولید کنندگان ژاپنی را به تولید شیشه تشویق کند . معلوم است که این رفتار چه تاثیری بر مصرف کنندگان ژاپنی می گذارد . آیا رفتار چنین مصرف کننده ای را می توان با رفتار آن مصرف کننده ثروتمند برخی از کشورهای نفت خیز مقایسه کرد که با افتخار میگوید : من در داخل کشور خرید نمی کنم و معمولا هر چه پوشاک و وسایل زندگی لازم دارم از خارج می خرم ؟
2-3-مسئله سیاست گذاری آرمان گرا :
در کنار بازار و مصرف کنده ژاپنی دولت ژاپن نیز شدیداً آرمان گرا بوده است . آرمان دولت ژاپن افزایش قدرت صنعتی و تکنولوژیک ژاپن و اعتلای نام و افتخارات اقتصادی و صنعتی ژاپن است و از این رو سیاست گذاری های این دولت ، شدیداً آرمان گرایانه بوده است .
کشورهای جهان سوم تا حدود زیادی نیازمند توجه بیشتر به این عوامل پیشرفت و توسعه اند به دلیل کمبود رابردهای اقتصادی و آموزه های ارتباطی سرمایه گذار جهان سوم به جای تلاش در جهت افزایش تولید به واردات روی می آورد و در شرایطی که محصول داخلی به زحمت می تواند بازار فروش پیدا کند و برای بقای خود دست و پا می زند بازار را از محصولات خارجی مشابه با قیمت ارزانتر و کیفیت بهتر که نتیجه تولید انبوه تر با فناوری بالاتر است پر می کند و به هیچ وجه وجدانش نگران نابودی تولیدات داخلی و افزایش بیکاری در کشور نیست و مصرف کننده داخلی گاه بزرگترین افتخارش این است . که جنس خارجی بخرد حتی اگر قیمتش بالاتر و حتی کیفیت آن در مواقعی پایین تر باشد به عنوان مثال درشرایطی که کیفیت بعضی از محصولات ایرانی از محصولات خارجی مشابه بهتر است باز هم مصرف کننده ایرانی ترجیح می دهد جنس خارجی بخرد و برخی از مدیران هم بعضا با توجیهاتی که ریشه در پروبا گاندای بین المللی شرکت های چند ملیتی دارد بدون مطالعه کافی روی به شرکت های خارجی می آورند تا با صرف هزینه بیشتر و البته با سهولت بیشتری برنامه های خود را به اجرای در آورند . در چنین شرایطی تنها می توان خواب رونق اقتصادی و کاهش بیکاری و تورم را دید . مقایسه ای که بین ایران و کشورهایی نظیر سنگاپور مالزی و کره جنوبی ، از جهت شرایط اقتصادی می شود مقایسه ای مع الفارق است زیرا کشورهای مذکور سکوهای صادراتی برای تراست های بزرگ جهانی هستند که به دلیل شرایط ویژه ژئوپلتیک انتخاب شده اند . در حالیکه ایران یک بازار مصرف است شاید بتوان تا اندازه ای شیخ نشین های خلیج فارس را با کشورهای مذکور مقایسه نمود ولی ایران را نه زیرا معمولا سکو های صادراتی در کنار بازار های بزرگ مصرف به وجود می آیند در صورت نبود عوامل اقتصادی آرمان گرا تداوم مشکلاتی نظیر کاهش تولید و افزایش تورم و بیکاری بدیهی خواهد بود و به این مشکلات عواملی نظیر نوسان قیمت نفت دامن خواهد زد .
3- تهدید های سیاسی :
تهدید سیاسی تنها از طریق اپوزیسیون داخلی نیست به ویژه در شرایطی که به دلیل مشروعیت بسیار بالا امکان وجود چنین عاملی کم است ولی خطر افزایش واگرایی در درون نیروهای سیاسی دست کم گرفتن مخاطرات و فتنه انگیزی عوامل ناخویشاوند با نظام سیاسی می تواند همواره یک تهدید به شمار آید .
هنگامی که نخبگان سیاسی کشورهای جهان سوم معنی واقعی تحزب را که به معنی ایجاد سیستم check and balance است ، کاملا درک نکرده و ندانسته اند که تحزب در غرب به معنی مشارکت سهام دارن قدرت برای حفظ قدرت است نه معاندت برای حذف رقیب و کسب قدرت مطلق . لیبرالیسم در این کشورها همواره زمینه ساز آنارشیسم خواهد شد و تا هنگامی که مبانی نظام جمهوری اسلامی که به معنی تجلی اراده عمومی در بستر خود آگاهی و خدا آگاهی و ولایت فقیه و پیشتازی پرهیزکاری و تقواپیشگان و شایستگان است را به درستی مورد توجه قرار ندهیم با همان مخاطرات روبرو خواهیم بود .
4- تهدید نظامی در شرایطی رخ می نماید که یک کشور بخواهد اراده خود را بر کشور دیگر تحویل کند و برای تحمیل اراده خود ابزاری جز ابزار نظامی در اختیار نداشته باشد . ...